archiefapril2001

Nieuwsberichten groen onderwijs april 2001

Task Force voor Kennisnet

De uitrol van het landelijk onderwijsnetwerk kennisnet door nl.tree heeft flinke vertraging opgelopen. Ook hebben scholen veel klachten over de dienstverlening van de leverancier van kennisnet.

Nl.tree heeft nu op aandringen van minister Hermans van OC&W een plan van aanpak opgesteld om de knelpunten op te lossen. Eind dit jaar zullen alle scholen op kennisnet aangesloten zijn. Daarnaast wordt op korte termijn een `task force' ingericht voor de afhandeling van klachten van scholen. Ook zullen ICT-coördinatoren actiever dan tot nu toe bij kennisnet worden betrokken.

"Er is een behoorlijke vertraging en er is ook behoorlijk wat irritatie over kennisnet. De AOC raad heeft al een brief naar beide ministeries gestuurd en daarnaast heeft ook AOC Oost bij de politiek aan de bel getrokken. Ik schat zelf dat het aantal aansluitingen nu op éénderde ligt. Hopelijk komt daar door het ingrijpen van de minister verandering in," aldus René van Schie, beleidsmedewerker ICT bij de Directie Wetenschap en Kennisoverdracht.

Bloembinden met een armprothese

Steeds meer jongeren met een handicap willen werken in beroepen die bij hen passen. Ook agrarische beroepen zijn daarbij in beeld. Hoewel niet elke groene opleiding op het eerste gezicht geschikt lijkt voor een leerling met een functiebeperking, hebben de aoc's in het project Groen Licht de uitdaging opgepakt om de mogelijkheden voor deze groep leerlingen te vergroten. Op 22 en 23 maart kwamen de projectleiders in Naarden bijeen om de voortgang van het project te bespreken.

De afgelopen periode hebben de deelnemende aoc's een zevental producten ontwikkeld en die werden in Naarden gezamenlijk kritisch beoordeeld. `Aangepast lesmateriaal AB en BB', gemaakt door Helicon, moet ook op de andere aoc's bruikbaar zijn. En de aoc's Limburg en Holland-Zeeland lieten zien hoe teleleren ingezet kan worden voor leerlingen met een handicap.

De Groen Licht-producten worden de komende maanden afgerond. Het landelijke aoc-project nadert zijn voltooiing. Na dit schooljaar moeten de resultaten op eigen benen gaan staan zodat ook een leerling met een armprothese in Aalsmeer een opleiding bloemschikken kan volgen.

Dat ook het ministerie waarde hecht aan de toegankelijkheid van de groene scholen voor leerlingen met een functiebeperking, blijkt uit het feit dat het vanaf 2002 geoormerkte middelen hiervoor aan de lump sum van de aoc's wil toevoegen. Met die extra middelen moet het mogelijk zijn dat ook het groene onderwijs voor leerlingen met een handicap het licht op groen zet.

Nieuwe voorzitter CvB in Dronten

Met ingang van 1 mei 2001 wordt ir. H.E. Verweij (Henk) benoemd als nieuwe voorzitter van het College van Bestuur van de CAH in Dronten.

In december 2000 trad Gerard van Dorp af als voorzitter van het driehoofdige College van Bestuur. Het bestuur van de CAH heeft nu besloten het College niet opnieuw tot een driemanschap aan te vullen, maar verder te gaan met de huidige twee leden Henk Verweij en Go Kleimeer.

Henk Verweij is momenteel als directeur van de stichting Agrotransfer verantwoordelijk voor de contractactiviteiten van de CAH. Go Kleimeer draagt de verantwoordelijkheid voor onderwijszaken. De taakverdeling tussen Verweij en Kleimeer moet ten gevolge van de afslanking van het CvB nog nader worden uitgewerkt.

Jaap van Dijk, oud-gedeputeerde voor landbouw in de provincie Groningen, nam na het vertrek van Van Dorp de honneurs waar als interim-voorzitter van het College van Bestuur. Hij blijft aan tot Henk Verweij per 1 mei. het voorzitterschap overneemt.

Henk Verweij, de nieuwe voorzitter van het College van Bestuur van de CAH Dronten.

Conferenties KS 2000+

Ter voorbereiding op de invoering van KS 2000+ in het volgend schooljaar organiseert de projectleiding in samenwerking met het Ontwikkelcentrum op korte termijn een aantal bijeenkomsten voor aoc-docenten. Op deze bijeenkomsten wordt de stand van zaken rond de ontwikkeling van de 77 projecten lesmateriaalontwikkeling toegelicht en besproken. En er zijn demonstraties van KS 2000+-lesmateriaal dat gereed is of bijna gereed.

Uit de voortgangsrapportage van het Ontwikkelcentrum blijkt dat de meeste projecten in de periode juli-oktober kunnen worden afgerond. Dat betekent dat de aoc-docenten in veel gevallen zeer tijdig over het ontwikkelde lesmateriaal kunnen beschikken. 10% van de projecten zijn echter nog niet van start gegaan, en voor nog eens 10% is nog geen einddatum vastgesteld.

Voor de vakgebieden Groen en Bloem vinden de KS 2000+ lesmateriaal-demonstraties op 11 en 12 april plaats. Voor deze vakgebieden vormen ze onderdeel van de landelijke bijscholingsdagen. Voor de overige vakgebieden organiseert de projectleiding op 8 mei een bijeenkomst voor docenten uit Midden-Zuid en Zuid-Nederland, en op 9 mei voor docenten uit Midden-Noord en het noorden van het land.

Vanwege de MKZ-problematiek konden de conferentielocaties nog niet worden vastgesteld. Nadere mededelingen hierover volgen zo spoedig mogelijk. Meer informatie over de projecten in het kader van de implementatie KS 2000+ is te vinden op www.ks2000.nl.

Nieuwe masteropleiding Larenstein

Met ingang van het nieuwe schooljaar biedt Hogeschool Larenstein een nieuwe masteropleiding aan: European Master Landscape Architecture. Deze tweejarige voltijd opleiding is gericht op studenten met een afgeronde hbo-opleiding of een bachelor's degree in een van de ontwerpende of vormgevende disciplines. De opleiding is ook toegankelijk voor studenten uit het buitenland en zal voor een belangrijk deel in het Engels worden gegeven.Het behalen van de masterstitel voor deze opleiding geeft afgestudeerden het recht om zich als landschapsarchitect te laten registreren bij de stichting Bureau Architectenregister.

Een tweede masteropleiding binnen hogeschool Larenstein, Land & Water Management, bestaat al enkele jaren. Van deze opleiding bestaan twee varianten: een voltijdopleiding met in het eerste jaar een combinatie van werken en leren en het tweede jaar theorie, en een deeltijdopleiding van één jaar, desgewenst gevolgd door een thesis-jaar voor de masterstitel.

Beide masteropleidingen worden zowel financieel als ook inhoudelijk ondersteund door de carrousel Ruimte & Groen. Dit carrousel is een samenwerkingsverband tussen Hogeschool Larenstein, de Grontmij, Arcadis, DHV Milieu en Infrastructuur, Rijkswaterstaat, Oranjewoud, Natuurmonumenten, Ingenieursbureau BCC, DLG, Hogeschool Windesheim, Alterra Wageningen en de provincie Gelderland.

Nieuwe uitbraak mkz. Van Hall Instituut en AOC Friesland gesloten.

In het Friese Ee, in de omgeving van Dokkum is op 11 april mond- en klauwzeer geconstateerd. Het Van Hall Instituut in Leeuwarden en Groningen , evenals de meeste vestigingen van AOC Friesland zijn daarom gesloten. De vmbo groen locaties in Sneek en Heerenveen blijven wel open. Op dinsdag 17 april gaan de onderwijsinstellingen weer open.

De sluiting is nodig omdat de instellingen het risico van verspreiding van het virus willen minimaliseren. Bovendien willen ze een risico inventarisatie doen aan de hand waarvan ze aanvullende maatregelen kunnen nemen. Meer informatie is te vinden op de websites van het van Hall en AOC Friesland.

Campagne AOC-onderwijs verhoogt opnieuw naamsbekendheid

De totale naamsbekendheid van het AOC-onderwijs is in het derde campagnejaar gestegen naar 48 procent. Drie jaar geleden kende 19 procent van de parimaire doelgroep het AOC-onderwijs. Vorig jaar was dat 34 procent. De inhoudelijke bekendheid is niet noemenswaardig gestegen. Er blijft dus volop werk aan de winkel voor de aoc's en de AOC Raad. De verhoging van de totale naamsbekendheid is te danken aan een mix van communicatiemiddelen. Een belangrijk accent lag op de inzet van internet. Onder het campagnemotto `bekijk 't op aoc-onderwijs.nl' is er voor geïnteresseerden veel gerichte aoc- en opleidingsinformatie te vinden op www.aoconderwijs.nl. Daarnaast kunnen bezoekers via webcams een kijkje nemen in de wereld van voeding, natuur en milieu. Duizenden bezoekers bezochten de site. Ruim een kwart van de bezoekers vulde het reactieformulier in en vroeg naar meer informatie over opleidingen en specifieke aoc's. Naast internet was ook de inzet van de radiocommercials belangrijk. De commercials waren regelmatig te beluisteren op Radio 538, Sky Radio en Veronica FM. De decanenpakketten bevatten dit jaar flyers, mini-brochures en posters, allen in de opvallende stijl van de campagne en voorzien van het campagnemotto. In januari deden de aoc's mee aan de Try Tommorow Tour. Deze tour vond in het kader van de Week van het Beroepsonderwijs plaats.

De voorbereiding voor campagnejaar vier zijn al weer in volle gang. In mei 2001 nemen de PR-functionarissen van de aoc's gezamenlijk een besluit over de inhoud van de vervolgcampagne. De uitgangspunten blijven hetzelfde, maar onderzoek heeft uitgewezen dat enige aanpassingen wenselijk zijn. Dan gaat het vooral om een eventuele wijziging in de leeftijdscategorie waarop de campagne zich richt, de aansluiting bij BSO, de benadering van doelgroepen ouders en decanen, etc.

Duizenden bezoekers bezochten www.aoconderwijs.nl. Ruim een kwart van hen vulde het reactieformulier in en vroeg naar meer informatie over opleidingen en specifieke aoc's

Ereprofessoraten Wageningen UR

Tijdens de dies natalis op 9 maart - de verjaardag van de agrarische universiteit - heeft Wageningen UR voor het eerst in de geschiedenis ereprofessoren benoemd. Vier internationale topmanagers viel deze eer te beurt: Ismael Serageldin uit Egypte, Patrick Morley uit Ierland, de Deen Per Pinstrup-Andersen en de Nederlandse Louise Fresco.

Serageldin is oud-topman van de Wereldbank, Morley beheert als lid van de raad van bestuur van KPC Telecom de portefeuille techniek en research. Pinstrup Anderson, directeur van het International Food Policy Research Institute (IFPRI), werd vorig jaar al met een eredoctoraat van Wageningen UR onderscheiden. Louise Fresco was tot 1997 Wagenings hoogleraar plantaardige productiesystemen met bijzondere aandacht voor de tropen en is nu assistant director general van de FAO in Rome.

De vier hoogleraren gaan gezamenlijk een internationale adviesraad voor Wageningen UR vormen. Daarnaast krijgen ze dezelfde rechten als bijzondere hoogleraren, zoals het optreden als promotor bij de verdediging van proefschriften.

Links Cees Veerman, bestuursvoorzitter Wageningen, in gesprek met Ismael Serageldin. Achter hen v.l.n.r. Patrick Morley, Per Pinstrup Andersen en Louise Fresco. De vier topmanagers werden op 9 maart benoemd tot ereprofessor van Wageningen UR.

Stijging ziekteverzuim onderwijs

Voorlopige trendcijfers ziekteverzuim in het basis-, speciaal en voortgezet onderwijs laten zien dat het ziekteverzuim over de hele linie is toegenomen. De grootste stijging van het ziekteverzuim doet zich voor in het voortgezet onderwijs. Wanneer de trendcijfers worden omgerekend en vergeleken met de definitieve verzuimcijfers over 1999, dan is het verzuimpercentage in het basisonderwijs gestegen van 8,65 naar 8,94%, in het voortgezet onderwijs van 7,36 naar 8,22% en in het speciaal onderwijs van 9,43 naar 9,90%.

Van deze voorlopige verzuimgegevens tekent minister Hermans aan dat ze meestal hoger uitvallen dan de definitieve berekeningen aan het eind van het schooljaar. Dat komt omdat de herstelmeldingen er op dit moment nog niet geheel in zijn verwerkt.

Maatregelen tegen de stijging van de werkdruk en het ziekteverzuim in het onderwijs waren al getroffen: structureel 50 miljoen gulden in de CAO voor basis-, voortgezet en beroepsonderwijs en éénmalig 59 miljoen in het arboconvenant onderwijs en wetenschappen.

Relatie Lobas-AOC raad

De taak van de Landelijke Organisatie Beroepsopleidingen Agrarische Sectoren, Lobas, is om te fungeren als schakel tussen bedrijfsleven en onderwijs in de groene sector. Het bestuur van Lobas is met het oog daarop samengesteld uit vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en onderwijs - de zogenaamde tripartite bestuurssamenstelling. Namens het groene onderwijs heeft de heer J. den Ouden, bestuursvoorzitter van de AOC raad, zitting in het Lobas-bestuur.

Reden voor de AOC raad om Lobas mee te besturen was "de wens binnen het Lobas-bestuur te komen tot een strategische samenwerking met het bedrijfsleven op het gebied van het onderwijs en om beleidsmatig invloed uit te oefenen op een voor het onderwijs belangrijk orgaan," schrijft de AOC raad-voorzitter op 27 september aan de twee overige Lobas-bestuurders. Maar hier is tot dusver niet veel van terechtgekomen, want: "het bestuur heeft zich niet ontwikkeld tot een orgaan waarin onderwijsinstellingen en bedrijven gezamenlijk de strategie van het agrarisch onderwijsbestel bepalen." Daarnaast vindt de raad dat hij met slechts één derde van de stemmen te weinig invloed heeft op bestuursbeslissingen. Reden waarom Den Ouden in zijn brief aandringt op een andere zetelverdeling binnen het bestuur, waarbij het onderwijs, c.q. de raad, evenveel gewicht in de schaal kan leggen als de beide sociale partners samen.

Overleg tussen de AOC raad en het georganiseerde bedrijfsleven hierover resulteerde in een voorstel van de heer Koolen van LTO Nederland voor een andere bestuurssamenstelling van Lobas. Maar alvorens dat voorstel kon worden besproken, verschenen in dit vakblad (Groen Onderwijs nr. 4, maart 2001), de uitlatingen van Erris van Ginkel, de nieuwe bestuursvoorzitter van Lobas, aan het adres van de voorzitter van de AOC raad. Van Ginkel zegt te betwijfelen of de mening van Den Ouden wel breed gedragen wordt door zijn achterban: "Ik concludeer in dat verband dat de voorzitter van de AOC raad nog heel wat zendingswerk moet doen."

Den Ouden voelde zich door deze uitlatingen aangetast in zijn integriteit als voorzitter. Maar intussen hebben de beide Lobas-bestuursleden deze ruzie bijgelegd, zodat de inhoudelijke kant van de zaak weer aandacht kan krijgen. Afgesproken is dat de AOC raad een knelpuntennotitie opstelt en dat daarna de voorstellen van de LTO worden besproken. AOC raad-voorzitter Den Ouden: "We moeten het gezeur nu maar eens voor eens en voor al uit de wereld helpen en de zaak goed op de rails zetten. In elk geval willen wij binnen Lobas niet langer als vijfde wiel aan de wagen functioneren."

J. den Ouden, voorzitter AOC raad: "We moeten het gezeur nu maar voor eens en voor al uit de wereld helpen en de zaak goed op de rails zetten."

Imagocampagne 'Creëer balans'

De imagocampagne `Creëer balans' voor het hoger agrarisch onderwijs heeft tot dusver maar voor de helft succes. Want: leerlingen in het voortgezet onderwijs en het mbo blijven agrarische opleidingen toch voornamelijk als `boerenopleidingen' zien. Wel is het zo dat de belangstelling voor agrarische opleidingen toeneemt. Dit waren de twee belangrijkste uitkomsten van een onlangs gehouden peiling die het NIPO in het kader van de imagocampagne uitvoerde. `Creëer balans' ging in september 1999 van start en loopt tot september 2002.

Imagoverandering is een zaak van lange adem, weten de communicatiedeskundigen van de agrarische hogescholen. Ze zijn blij met de toegenomen belangstelling bij jongeren, die steeg van 1% aan het begin van de campagne tot 3 procentbij de eerste peiling en tot 6 procentbij de tweede. Gezamenlijke presentaties op de studiebeurs, landelijke open dagen en campagnes als `de week van de groene carrière' in maart hebben daar hun steentje aan bijgedragen. En dat geldt zeker ook voor de aanpassing van de beroepskeuzemogelijkheden in de studiekeuzemedia.

Binnenkort beginnen de communicatiemedewerkers van de agrarische hogescholen samen met reclamebureau Alta in Utrecht met de voorbereiding van het derde en voorlopig laatste campagnejaar.

Bron: Delfts Groen, maart 2001.

Gastles biologische landbouw

Voor leerlingen in de hoogste klassen van het middelbaar agrarisch onderwijs in de primaire land- en tuinbouwrichtingen wil het NAJK (Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt) gratis een gastles verzorgen over biologische land- of tuinbouw. Deze gastles wordt verzorgd door een jonge biologische boer of tuinder die onlangs omgeschakeld is. Zijn/haar ervaringen brengen in beeld wat omschakelen met zich meebrengt. Aan de orde komen vragen als: Waarom schakel je om? Welke aanpassingen zijn daarvoor nodig? Hoe zit het met de afzet? Is het financieel haalbaar? Hoe reageert de omgeving op omschakeling? Aan de hand van stellingen worden diverse aspecten van omschakeling aan de orde gesteld.

De volgende gebieden kan de NAJK `bestrijken': melkveehouderij, akkerbouw, varkenshouderij, glastuinbouw en bloembollenteelt. De gastles van het NAJK duurt twee lesuren. Daarnaast kunnen er ook excursies naar biologische bedrijven georganiseerd worden.

Voor meer informatie en aanmelding: Ria Hulsman, NAJK, tel. 030 2769869.

Bloemen voor MKZ-boeren

Alle 1800 boeren in Nederland die getroffen zijn door de MKZ-crisis hebben op zaterdag 14 april een paasboeket ontvangen. Deze actie vond plaats op initiatief van mevrouw Gerda Aaltink uit Laren (Gld), die IPC, de AOC Raad en Stoas bereid vond de boeren op deze wijze met de paasdagen in de bloemen te zetten en ze op die manier een hart onder de riem te steken.

500 boeketten werden samengesteld door de deelnemers aan de conferentie `Bloemsierkunst Praktijkonderwijs', georganiseerd door Stoas en IPC in Ede op 11 en 12 april. Bij deze activiteiten maakte de Tros opnames voor de tv-actie `Geef de MKZ-boeren toekomst'. Op diverse andere locaties werden nog eens 1300 boeketten gemaakt. Kaartjes bij de boeketten werden getekend door kinderen van basisscholen in het getroffen gebied.

Op deze wijze laten veel mensen én organisaties de getroffen boeren weten dat ze op hun medeleven mogen rekenen.

De deelnemers aan de conferentie `Bloemsierkunst Praktijkonderwijs' staken direct de handen uit de mouwen en de MKZ-boeren een hart onder de riem.

Foto Stoas

Reorganisatie AOC Limburg

AOC Limburg moet reorganiseren. Het aoc heeft te kampen met boventalligheid en moet daarvoor in de komende maanden oplossingen bedenken. De zogenaamde `kaasschaafmethode' - van alles een beetje minder aanbieden - biedt hiervoor niet voldoende soelaas. Dat meldde het College van Bestuur aan de personeelsleden van het aoc in het nieuwsbulletin van maart.

Navraag bij Jan-Pieter Janssen, voorzitter van het CvB, leert dat het gaat om een aoc-brede boventalligheid van ongeveer 16 fte, die in de loop van de komende twee jaar moet worden opgevangen. Er zullen binnen het aoc echter geen gedwongen ontslagen vallen. Wel zullen aflopende tijdelijke dienstverbanden niet vanzelfsprekend worden verlengd, en zal natuurlijk verloop niet automatisch worden vervangen.

De komende tijd gaat het aoc zich extra inzetten om meer deelnemers en cursisten te werven. Daarnaast zullen intern taakherschikkingen plaatsvinden; dat betekent dat een aantal docenten van vestiging, van vakgebied of van schoolsoort zal moeten veranderen.

In gang gezette innovaties en onderwijsontwikkelingen, zoals het werken met zelfsturende teams, mogen door de reorganisatie niet in het gedrang komen, benadrukt Jan-Pieter Janssen. "Maar de bedrijfsmatige processen moeten de komende maanden wel worden bijgesteld." Komt dat erop neer dat hetzelfde werk dan door minder mensen moet worden gedaan? "Dat is zeker niet het geval," reageert de voorzitter van het CvB, "want juist door nu vooruit te kijken en het veranderingsproces te ondersteunen, creëren we kansen voor de toekomst. Het gaat om het herinrichten van onderwijsprocessen waarbij ons onderwijs op een andere wijze gestalte krijgt. Om die veranderingen gestalte te geven, is voor de komende twee jaar een onderwijsinnovatiebudget beschikbaar. Het begrip `reorganisatie' klinkt mij in deze context dan ook te passief en te negatief in de oren."

Het personeel van AOC Limburg is mondeling en middels een speciale brief door het College van Bestuur geïnformeerd. Voor de mogelijke arbeidsvoorwaardelijke consequenties van de interne herschikking wordt met de vakcentrales overleg gepleegd.

Jan-Pieter Janssen voorzitter CvB AOC Limburg "Reorganisatie kan een oplossing zijn voor boventalligheid en creeërt kansen voor de toekomst"

Foto: Ton van de Born

Crebo 2001-2002

Onlangs verschenen: het Centraal Register Beroepsopleidingen Agrarische Sector 2001- 2002. Het is een extra dik exemplaar geworden, en dat komt omdat zowel de nieuwe opleidingen uit KS2000+ (die per 1 augustus 2001 ingaat) erin opgenomen zijn, als ook de opleidingen oude stijl uit het ODC die de komende jaren nog afgerond moeten worden.Van alle ODC-opleidingen is de uiterste datum opgenomen waarop nog examens kunnen worden afgenomen.

Alle aanvragen vanuit de aoc's voor nieuwe opleidingsrichtingen zijn in het nieuwe Crebo geregistreerd, aangezien de overheid de eis van macrodoelmatigheid heeft losgelaten. Voorlopig blijft de keus om nieuwe opleidingen aan te bieden bij de aoc's zelf liggen, tenzij, zegt DWK-medewerkster Nel Ridders, "de zaak ooit nog eens zo uit de hand gaat lopen, dat de ministers van OC&W en LNV besluiten om de macrodoelmatigheid toch maar weer te gaan toetsen."

Wanneer ook de roc's opleidingen uit het groene domein gaan aanbieden, zou dat zeker tot problemen kunnen leiden. Dit jaar zijn er echter (nog) geen aanvragen vanuit roc's geregistreerd.

Binnenkort is op internet het nieuwe Crebo ook te raadplegen.

Scholen moeten concurreren

Concurrentie tussen scholen is goed voor de kwaliteit van het onderwijs. De overheid moet daarom concurrentiebevorderende prikkels, zoals prestatiebeloning voor leraren, publicatie van scholen top-vijf ranglijsten en sponsoring vanuit het bedrijfsleven méér aanmoedigen.

Dat schrijft het Centraal Planbureau in het Centraal Economisch Plan over marktwerking in het onderwijs, dat op 10 april verscheen. De economen van het CPB scharen zich daarmee achter de plannen van minister Hermans om scholen meer autonomie te geven en ze bedrijfsmatiger te laten opereren.

De belangrijkste prikkel voor effectieve concurrentie tussen scholen is nu de vrije schoolkeuze die leerlingen en studenten en hun ouders hebben. Maar er zijn nog veel meer mogelijkheden die in het onderwijs benut kunnen worden, vinden de economen. Het is dan wel noodzakelijk om de prestaties van scholen - de toegevoegde waarde die ze aan leerlingen leveren - vaker beter en te meten. Vervolgens moet de mate waarin scholen voldoen aan de kwaliteitseisen die aan de hand van indicatoren worden gesteld, openbaar worden gemaakt. Op die manier valt er voor de `klanten' van een school meer te kiezen.

Vooral voor scholen in het beroepsonderwijs met een regionaal monopolie is concurrentie nodig om de kwaliteit niet uit het oog te verliezen. Maar ook in het hoger onderwijs is veel te winnen. Wanneer instellingen voor hoger en universitair onderwijs zelf collegegelden zouden kunnen bepalen en hun studenten konden selecteren, zou de kwaliteit vanzelf beter worden. Worden de opleidingen daardoor te duur, dan moet het rijk maar wat extra subsidiëren.

Het Centraal Economisch Plan 2001 van het CPB kost _ 74,50 en is te bestellen bij Sdu Servicecentrum Uitgeverijen, Postbus 20014, 2500 EA Den Haag, fax 070 3789783. Via Internet is het gratis beschikbaar (als PDF-bestand) op www.cpb.nl.