Nieuwsberichten groen onderwijs april 2003

AOC-leerlingen halen subsidie binnen

Specialisatie Larenstein/Wageningen

Vooruit boeren met de politiek

Young farmers at work in Kroatië

Leerlingendag Meppel-Frederiksoord

Groen onderwijs bij LNV?

De toekomst van het platteland

Noordelijke Groendag Zwolle

`Nationale trots' van het beroepsonderwijs

NHB Deurne: paardenhotel

Nieuwe standaarden voor toetsing mbo

Themaweek `cultureel erfgoed' bij AOC Andel

Studiedag ketenbeheer

Overeenkomst over bloemschikwedstrijden

Roermond adopteert natuurgebieden

Onderwijszorgen bij Agrarische sector OCNV

Wageningse ondernemersprijs uitgereikt

VMBO Clusius naar Ravensbrück

Krachten in de natuur

Productpresentaties in de kas

AOC-leerlingen halen subsidie binnen

Het dit jaar opgestarte projectonderwijs op AOC Breda heeft een opmerkelijk resultaat geboekt. De vierde klas plantenteelt, die op eigen initiatief sinds november werkt aan een stappenplan voor bedrijven in de groene sector die duurzaam maatschappelijk willen ondernemen, heeft hiervoor een provinciale subsidie van 10.000 euro gekregen van de provincie Noord-Brabant.

Voor hun `groene' stappenplan gaan de leerlingen uit van richtlijnen die de Kamer van Koophandel Utrecht heeft ontwikkeld en van onderdelen uit certificeringen als Eurep-Gap, Qualitree en de AmvB Glastuinbouw. Ze worden bij hun project ondersteund door vijftien regionale bedrijven uit de sectoren boomteelt, bloementeelt en vollegrondsgroenteteelt en met de ZLTO. Die samenwerking moet zorgen voor een zo breed mogelijk gedragen vraagstelling in het stappenplan.

In april levert de projectgroep het eindresultaat op school af. Eind juni in de week van het platteland volgt dan nog, ter afronding, een thema-avond die AOC Breda organiseert met de ZLTO voor groene ondernemers.

Specialisatie Larenstein/Wageningen

Hogeschool Larenstein en Wageningen Universiteit hebben samen een nieuwe gemeenschappelijke specialisatie landschapsarchitectuur opgezet. In september van dit jaar kunnen zowel studenten van Larenstein als Wageningse studenten deze specialisatie gaan volgen, zowel op de Larenstein-locatie in Velp als in Wageningen.

Voor Larensteinse studenten valt de nieuwe specialisatie binnen Tuin- en Landschapsinrichting (European Master of Landscape Architecture) en voor Wageningers binnen Omgevingswetenschappen. Bij wijze van experiment kunnen derdejaars studenten uit Wageningen ook nu al keuzevakken volgen op Larenstein en gaan Larensteiners naar Wageningen om meer kennis op te doen, onder andere op het gebied van landschapshistorie.

De gezamenlijke specialisatie landschapsarchitectuur wordt gezien als een opstapje naar een bredere gezamenlijke toekomst van beide onderwijsinstituten. Ten behoeve van de opleidingen wordt gedacht aan samenwerking op het gebied van leermiddelen, excursies, het samenstellen van boeken en het beschrijven van de beroepspraktijk.

Vooruit boeren met de politiek

Wat kunnen de boeren in Nederland de komende vier jaar verwachten van de politiek? Dat wilden studenten van de landbouwwerkgroep Ingspé van het Van Hall Instituut nu wel eens weten. Ze nodigden daarom een vijftal politici met landbouwpolitiek in hun portefeuille uit, samen met de voorzitter van de NLTO, om in Leeuwarden in debat te gaan over actuele ontwikkelingen en belangrijke kwesties die spelen bij de totstandkoming van het regeerakkoord.

Maandagmiddag 24 maart was het zover. Eerst gingen de heren Atsma (CDA), Waalkens (PvdA), Poppe (SP), Stellingwerf (CU) en Vermeer (VVD) in debat over de nationale en internationale landbouwpolitiek. Verslaggever René Koster van Omrop Fryslân leidde het politieke forum, dat `Vooruit boeren met de politiek' als titel droeg. Daarna was het de beurt aan het publiek. De politici werden door een aantal studenten stevig aan de tand gevoeld onder meer over bedrijfsovernames en het toekomstige platteland. Meer dan 150 belangstellenden bezochten het debat.

Veel belangstelling voor het politieke forum bij Van Hall

Foto: Van Hall Instituut

Young farmers at work in Kroatië

In het kader van het landelijke scholenproject Farmers at Work zijn vier leerlingen en twee begeleiders van de vestiging Twello van AOC Oost een week naar Kroatië geweest. Zij hebben daar contacten gelegd met leerlingen en docenten van de agrarische school in Vinkovci en besproken welke teeltmogelijkheden Kroatië biedt. In mei moet het onderzoek van de hele projectgroep van twaalf leerlingen uit Twello uitmonden in een werkweek waar zowel leerlingen veehouderij als ook leerlingen dierverzorging bij betrokken zijn.

Doel van het scholenproject is dat de leerlingen van elkaar leren op het gebied van duurzame landbouw, waarbij ze kunnen kiezen uit drie methodes: gentechnologisch, gangbaar of biologisch. Hun keuze zullen ze voor Farmers at Work moeten verdedigen. De leerlingen werken in het kader van dit uitwisselingsproject zoveel mogelijk zelfstandig, legt Adrie Rijk uit, één van de begeleiders uit Twello. "Het moet een project van en voor de leerlingen zijn, met zoveel mogelijk neveneffecten voor ict-gebruik, internationalisering, uitwisseling en stage." Grassroots draagt daarom ook een steentje bij, maar dat betekent niet dat de financiering al helemaal rond is - Rijk is nog hard op zoek naar andere subsidie- of sponsormogelijkheden en houdt zich van harte aanbevolen voor collegiale suggesties dienaangaande.

Het project Farmers at work is opgezet door Aequor en het APS en wordt gefinancierd door BVEnet en Agricultural Biotechnology Europe. Meer informatie vindt u op de website www.Farmers@Work.nl.

Terug uit Kroatië, de Twellose farmers at work

Foto: AOC Oost

Leerlingendag Meppel-Frederiksoord

Op school is elke dag leerlingendag, zou je zeggen, maar de leerlingendag in Frederiksoord op 26 maart was een wel heel speciale. Leerlingen van deze AOC Terra-vestiging gaven namelijk workshops aan hun medeleerlingen uit Meppel.

De beide vestigingen van het aoc worden in de nabije toekomst samengevoegd in een nieuw gebouw in Meppel; daar worden straks (bijna) alle studierichtingen aangeboden. Maar weten de leerlingen uit Meppel eigenlijk wel wat hun Frederiksoordse collega's zoal leren? Nee dus. Vandaar dat `de tuinhazen' - zoals de studenten uit Frederiksoord worden genoemd - hun Meppelse medeleerlingen een kijkje in de keuken gunden. Er waren onder andere workshops in tuintekenen, autocad, klein grondverzet, bloemschikken, straten, vogels kijken, tuinhek maken, kettingzagen, bosmaaien, stekken, enten en boomklimmen, en verder konden de leerlingen ook meedoen aan een schoffelestafette, een speurtocht op de schooltuin of een plantenkennistest.

In oktober zijn de Meppelse leerlingen aan de beurt om hun Frederiksoordse collega's te ontvangen. De workshops die zij daar op hun beurt gaan geven (Gerbils sexen? Geiten wassen? Paarden toiletteren?) zijn voorlopig nog een verrassing.

Meppelse leerlingen kregen les in boomklimmen van Frederiksoordse tuinhazen.

Foto: Jan Nijman

Groen onderwijs bij LNV?

Het is niet verwonderlijk dat staatssecretaris Odink's aankondiging van ingrijpende bezuinigingen op vakdepartementale vernieuwingsbudgetten voor het groene onderwijs niet met gejuich is ontvangen. Maar voor AOC Raad, HBO Raad en Wageningen UR lijkt de bezuinigingsmaat zo langzamerhand vol. Ze hebben daarom besloten de handen ineen te slaan en te reageren met een gezamenlijke notitie, getiteld `Groen onderwijs bij LNV?' Hierin leggen de groene onderwijsinstellingen de LNV-bewindslieden uit waarom zij door de drastische budgetbeperkingen "zeer onaangenaam getroffen" en "zeer bezorgd" zijn.

Nog geen jaar geleden wilde de toenmalige minister van LNV inzetten op versterking, verbreding en vernieuwing van het groene onderwijs, maar nu krijgt die ambitie - die de groene onderwijsinstellingen vanzelfsprekend delen - geen enkele kans meer. Daarom zijn zij van mening dat "de maatregelen onacceptabel zijn, niet passen bij de ingezette beleidslijnen en de overheid tot een volstrekt onbetrouwbare partner maken." Gelijkschakeling met instellingen die onder OCenW ressorteren is op zich rechtvaardig, maar mag er niet toe leiden dat LNV geen inbreng meer heeft in het algemene onderwijsbeleid. En daar begint het toch wel erg op te lijken, vinden de groene instellingen. Een ander punt is dat er van de verbreding van de inhoud van opleidingsprogramma's nog nauwelijks iets terechtgekomen is door gebrek aan financiële middelen.

De onderwijsinstellingen vinden desondanks dat het blijven ressorteren onder LNV meerwaarde kan hebben. Nodig is dan echter wel dat DWK kwalitatief voldoende wordt toegerust om weer onderwijsbeleid te ontwikkelen en daartoe ook middelen te verstrekken. Ook mag het onderwijs niet langer een sluitpost vormen op de begroting van LNV. Er moet een gegarandeerd budget komen voor de reguliere bekostiging én voor de inzet van beleidsmiddelen. De vierde voorwaarde in de notitie is dat communicatie en overleg tussen overheid en instelling moeten verbeteren.

De voorzitters van AOC Raad, HBO Raad en Wageningen Universiteit streven ernaar op korte termijn met de bewindslieden overleg te hebben over de notitie. Tot zolang blijft het vraagteken achter de titel ervan vast en zeker staan.

De toekomst van het platteland

Het verlies van biodiversiteit is een onderschat probleem en speelt een veel grotere rol dan tot nu toe is aangenomen. Agrarisch natuurbeheer draagt nauwelijks bij aan het herstel van soortenrijkdom. Daarom is een ander beleid voor het platteland nodig. Dat stelde prof.dr.ir. Frank Berendse, hoogleraar Natuurbeheer en Plantenecologie aan de WUR, in de Victor Westhoff-lezing op 20 maart 2003.

Het uitsterven van planten- en dierensoorten is reden voor grote zorg en verdient veel meer maatschappelijke aandacht, vindt prof. Berendse. Soortenrijkdom heeft invloed op belangrijke ecosysteemfuncties, die op hun beurt de fysische en chemische eigenschappen van onze omgeving beïnvloeden. Wanneer soorten verdwijnen, vermindert productie, neemt erosie toe en verandert het klimaat. Het huidige natuurbeheer draagt echter onvoldoende bij aan het herstel van biodiversiteit.

In het toekomstbeeld van Berendse voor het platteland is ruimte voor veel verspreide bebouwing, een bescheiden oppervlakte productielandbouw en grote eenheden natuur, die omringd zijn door ecologische bedrijven in de nog mooie agrarische landschappen. Zo'n platteland kan tevens tegemoet komen aan de recreatiebehoeften van de Nederlandse samenleving, aldus Berendse.

De Victor Westhoff-lezing - een jaarlijkse publiekslezing over behoud en beheer van natuur en milieu - werd dit jaar voor de vijfde keer georganiseerd door het Nijmeegse Universitair Centrum voor Milieuwetenschappen.

Prof.dr.ir. Frank Berendse

Noordelijke Groendag Zwolle

`Inspelen op de veranderende markt en omgeving'. Dat was het thema van de derde Noordelijke Groendag Zwolle op 26 februari 2003. Ruim 180 werkgevers, werknemers en aoc-leerlingen uit de groene sector bezochten deze dag, die AOC de Groene Welle organiseerde in samenwerking met de Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG).

De bezoekers konden deelnemen aan drie of vier workshops, met onderwerpen als `alles wat u wilt weten over gras', `aanleg en beheer van vijvers', `reïntegratie en de groene arbeidsmarkt' of `partnerschap tussen opmeten en tekenen'. De onderwerpen die de commissie Noordelijke Groendag had gekozen, sloten zoveel mogelijk aan bij de actuele ontwikkelingen in de groene sector. Zo sloot de workshop `boerenerven' aan bij `Het jaar van de boerderij', waarin aandacht wordt gevraagd voor het in stand houden van de herkenbaarheid van het platteland.

In de centrale hal van het Zwolse aoc was een bedrijvenmarkt ingericht. Hier lieten verschillende bedrijven met innovatieve producten en diensten zien dat de groene sector een dynamische sector is.

Noordelijke Groendag Zwolle bij AOC de Groene Welle

Foto: de Groene Welle

`Nationale trots' van het beroepsonderwijs

De toptalenten van het Nederlandse beroepsonderwijs op bijgaande foto vormen de Nederlandse ploeg die meedoet aan de WorldSkills Competition in Sankt Gallen, Zwitserland, van 19 t/m 22 juni aanstaande. Op 25 maart kwamen zij voor het eerst in Ede bijeen. Ze werden daar ontvangen door Loek Hermans, voormalig minister van OCenW, die tijdens de WorldSkills Competition Skills Netherlands vertegenwoordigt.

In Sankt Gallen zullen ruim 700 deelnemers uit 36 landen in 40 beroepen tegen elkaar uitkomen. Ze krijgen 22 uur de tijd om een serie opdrachten uit te voeren, waarin ze hun vakmanschap kunnen laten zien. Tuinaanleg en bloemschikken zijn de onderdelen waaraan studenten uit het groene onderwijs - geselecteerd in enkele voorrondes - in Zwitserland zullen deelnemen.

De trots van het Nederlandse beroepsonderwijs

NHB Deurne: paardenhotel

De NHB Deurne biedt paardenbezitters en hun paarden een nieuwe service: stalling, voeding, verzorging en beweging voor paarden wier eigenaren er in de zomermaanden eens even tussenuit willen. De aanwezige accommodatie, liefde voor paarden en expertise maken de paardenschool van Helicon bij uitstek geschikt als paardenhotel.

De stallen in Deurne staan tijdens de schoolvakanties grotendeels leeg. Ook de trainingsmolen, longeercirkels, rijbanen en paddocks worden dan nauwelijks benut. De verzorging van de paarden in het hotel berust bij een stalmeester en studenten van de NHB. De school werkt met vaste protocollen waarin de verzorging tot in detail is beschreven. Bovendien beschikt de NHB over een eigen dierenarts die - hoe kan het ook anders - gespecialiseerd is in de behandeling van paarden.

Belangstellenden kunnen zich wenden tot Ben Rijken van de NHB via tel. 0493 313006.

Nieuwe standaarden voor toetsing mbo

Het KwaliteitsCentrum Examinering (KCE) gaat vanaf 1 augustus 2003 de examens in het mbo controleren. Dat gebeurt aan de hand van standaarden, een normering en een stimuleringsmodel. Deze zijn in de tweede helft van maart definitief door het bestuur van KCE vastgesteld. Het KCE is dus klaar om van start te gaan.

Maar de wetgeving is nog niet klaar. In de WEB, de Wet Educatie Beroepsonderwijs is nog niet geregeld dat het KCE de enige instantie is die toezicht houdt op mbo-examens. Aoc's kunnen hun examens dus nog door Lexin later controleren. De AOC Raad heeft de groene mbo's geadviseerd om als proef met het KCE in zee te gaan. Zo kunnen ze alvast wennen aan deprocedures.

Inmiddels hebben elf aoc's gezamenlijk `groene standaarden' ontwikkeld. Hierin is vastgelegd waaraan de leerlingen agrarisch onderwijs inhoudelijk moeten voldoen. De groene standaarden passen binnen de algemene standaarden van het KCE, maar krijgen binnen elk aoc een eigen, bij de specifieke situatie passende groentint. Helicon en Wellant hanteren hiervoor de `focus'-standaard.

Themaweek `cultureel erfgoed' bij AOC Andel

In plaats van wekelijkse lessen gedurende een langere periode krijgen de derdejaarsleerlingen van het vmbo-groen in Andel alle lesuren in een week. De docenten en gastdocenten hebben voor die ene week een programma opgesteld dat de leerlingen een goed beeld geeft van kunst en cultuur.

Omdat dit jaar het landelijk thema `cultureel erfgoed' is bezochten de leerlingen het vestingstadje Heusden en Kasteel Nederhemert en maakten ze een stenen kunstwerk dat een plaats zal krijgen in de schooltuin. Samen met vrijwilligers van vluchtelingenwerk bereidden de leerlingen exotische gerechten.

De week werd afgesloten met diverse demonstraties van breakdance, streetdance, hip hop en Afrikaans trommelen. Zo kwam cultureel erfgoed van ver weg voor de vmbo-leerlingen even heel dichtbij, waar ze bovendien veel plezier aan beleefden.

Studiedag ketenbeheer

Voor leerlingen en studenten in mao en hao zijn er lesmaterialen over ketenbeheer. Tijdens een studiedag ketenbeheer op 22 mei 2003 zullen de verschillende onderwijsinstellingen, de aoc's Terra, Helicon, Limburg en Oost PTC+ en de afdeling onderwijskunde van Wageningen Universiteit, hun materialen en ervaringen presenteren. Deze studiedag is een vervolg op het VIA-project `Geboeid door de keten'. Zo is in het

Deze dag is In het hoger agrarisch onderwijs zijn in samenwerking met Nutreco de praktijkpilot `Duurzame varkenshouderij' en het project `Feed to food' uitgevoerd.

De dag wordt gehouden bij Nutreco in Boxmeer. Na enkele inleidingen in het ochtendprogramma, met onder meer Nutreco over het `Feed to food' project en een een retailer over kwaliteitsborging in de keten, staan 's middags onderwijsprojecten centraal. Zowel leerlingen, studenten als docenten zullen vertellen over hun ervaringen. Het moet deelnemers een idee geven van de bruikbaarheid van de materialen en methoden op de eigen locatie.

Deelname aan de studiedag is gratis. U kunt zich opgeven bij AOC Oost, Albert Jansen, Postbus 190, 7240 AD Lochem, fax 0573 222067 of e-mail ajansen@loc.aoc-oost.nl. Meer informatie kunt u vinden op www.sls.wageningen-ur.nl/ao/brainport/index.htm.

Overeenkomst over bloemschikwedstrijden

Aequor en de VBW, de Centrale Vereniging Bloemendetailhandel, willen de World Skills en Eurofleurs, wedstrijden voor jonge bloemschikkers en -binders nog professioneler te maken. Daarom hebben Aequor en VBW een overeenkomst gesloten. Het betreft met name de uitvoering van selectiewedstrijden en uitzending van kandidaten en juryleden voor wedstrijden. Daarnaast moet de gezamenlijke aanpak de promotie, sponsoring en begeleiding efficiënter maken.

Ieder jaar wordt een selectiewedstrijd georganiseerd. Het ene jaar voor World Skills, het andere jaar voor Eurofleurs. Het is de bedoeling jaarlijks drie regionale voorrondes te organiseren, waarvan de winnaars eens in de twee jaar tegen elkaar uitkomen tijdens de selectiewedstrijden voor de World Skills. Aequor en de VBW willen daar de aoc's, waar de kandidaten vandaan komen, nauw bij betrekken.

Roermond adopteert natuurgebieden

De locatie Roermond van AOC Limburg gaat de komende vier jaar een aantal natuurgebieden in Midden-Limburg adopteren. Het betreft de natuurgebieden de `Turfkoelen' en `Melickerheide' in de gemeente Roerdalen, en het natuurcompensatiegebied `Roerstreek Zuid'. Studenten en docenten landbouw en groene ruimte gaan in deze gebieden natuureducatie verzorgen aan mensen van aangrenzende gemeenten, ze maken lespakketten voor basisscholen en nemen een deel van het beheer voor rekening. Leerlingen en docenten bloemschikken zullen cursussen verzorgen met natuurlijke materialen.

Het project wordt uitgevoerd onder het Leader+-programma, dat wordt aangestuurd door de Provincie Limburg, en met cofinanciering van het REO, het aoc en de gemeenten Roerdalen en Roermond.

Onderwijszorgen bij Agrarische sector OCNV

"De financiële situatie van het agrarisch onderwijs is niet rooskleurig," vindt Ric Diepenbroek voorzitter van de sector agrarisch onderwijs van de onderwijsbond CNV. Onderwijsinstituten moeten drastisch inkrimpen, de ipc's dreigen in de problemen te komen doordat scholen de praktijkgelden anders besteden en LNV gaat stevig bezuinigen op de niet-normatieve bekostiging voor het groene onderwijs bezuinigt, zo betoogde hij tijdens de jaarvergadering van de sector.

Tegelijkertijd met deze bezuinigingen krijgen scholen heel wat vernieuwingen over zich heen zoals de vernieuwing van de basisvorming en het PTA in het vmbo, en in het mbo de invoering van de nieuwe examensystematiek. Diepenbroek vindt het een verzwaring: "Vanachter een bureau is het makkelijk schrijven, maar hebben ze nog wel een idee hoe de praktijk op de werkvloer is?"

De onderwijsbonden zetten zich in voor een goede bve-cao, maar Diepenbroek kon hierover nog niets melden. De OCNV wil in een project de leden betrekken bij de onderhandelingen zodat er een beter draagvlak ontstaat.

Voorzitter Ric Diepenbroek: "Vanachter een bureau is het makkelijk schrijven."

Wageningse ondernemersprijs uitgereikt

Ir. Jan van der Hoeven kreeg tijdens de 85e verjaardag van Wageningen Universiteit de ondernemersprijs van het Universiteitsfonds. Notox, het bedrijf van van der Hoeven, test onder meer medicijnen tegen aids en kanker.

Van der Hoeven richtte zijn bedrijf in 1983 op om toxicologisch onderzoek te doen naar milieubedreigende stoffen, nu ontwikkelt het ook testen voor geneesmiddelen, industriële chemicaliën en agiochemicaliën. Het inmiddels internationale bedrijf met ruimt 200 medewerkers werkt veelvuldig samen met de Wageningse leerstoelgroep Toxicologie.

2300 euro levert de ondernemersprijs Van der Hoeven op. Het Jan Koemanfonds, dat reiskosten bekostigt van toxicologiepromovendi naar internationale congressen, is er blij mee, want daaraan heeft de gelukkige prijswinnaar het geld geschonken.

VMBO Clusius naar Ravensbrück

Op 7 april vertrok een groep vmbo-leerlingen van Clusius College naar het voormalige concentratiekamp Ravensbrück om van dichtbij te zien en te horen wat de slachtoffers moesten ondergaan, samen met een overlevende van het vrouwenkamp. "Oorlogsgeweld uit de tweede wereldoorlog - helaas heeft het nog niets aan actualiteit ingeboet en we kunnen er nog steeds lering uit trekken voor de manier waarop we nu met elkaar omgaan," zegt Polly Weber, internationaliseringsmedewerker van Clusius en begeleider van de groep. De derde-klas vmbo'ers moesten een motivatie schrijven om in aanmerking te komen voor het project. Op grond daarvan werden van elke school vijf leerlingen geselecteerd voor het bezoek.

Naast Ravensbrück stond ook een bezoek aan Berlijn op het programma, en een ontmoeting met Duitse scholieren. Zaterdag 12 april werd het Ravensbrück-project afgerond met presentaties van de verslagen van de leerlingen.

Krachten in de natuur

De acht tweede klassen van het vmbo van AOC Andel besteedden begin april een hele projectweek aan `krachten in de natuur' zoals regen, wind, onweer, de ozonlaag of zure regen

Basis voor het project werd gevormd door de zogenaamde `projectkrant', een speciaal samengestelde knipselkrant met krantenberichten over de krachten in de natuur, en een aantal voorbereidende lessen. De leerlingen formuleerden zelf in groepjes van vier een onderzoeksvraag , waarna ze een week lang de tijd kregen om deze onderzoeksvragen te beantwoorden. Ze gebruikten bronnen als de bibliotheek, het internet of Nemo, het wetenschappelijk museum in Amsterdam. Na presentatie aan klasgenoten en hun mentor kregen ze er een cijfer voor, dat meetelt bij Nederlands en NASK.

AOC Andel organiseerde de projectweek dit jaar voor de tweede keer en zal er, gezien het succes ervan, zeker mee doorgaan.

Productpresentaties in de kas

De opleiding Bloemen- en tuincentrumbranche van AOC de Groene Welle heeft de landelijke actie `Kom in de kas' op 5 april aangegrepen om werkstukken tentoon te stellen op tuindersbedrijven rondom IJsselmuiden. Tweedejaars leerlingen presenteerden hun werken van twee bij drie meter werden in de kassen van die bedrijven. Het product van het desbetreffende bedrijf, zoals witlof, tomaat of aardbei, stond in de presentaties centraal. Daarnaast moest de presentatie ook veilig zijn: de materialen - waaronder ook verpakkingsmateriaal - moesten stevig zijn verwerkt, er mochten geen scherpe materialen worden gebruikt en het werkstuk moest goed vast staan. Het eindresultaat werd beoordeeld door een vakdocent en de bedrijfsleider van het bedrijf.

Bijgewerkt maandag 05 mei 2003